Berry Wammes, directielid van de NBA: “Draagvlak en binding. Daar doe je het voor”

_________________________________________________________________________________

Korte biografie

Na ontvangst van zijn Msc graad begon Berry Wammes (1958) zijn carrière als producent van commercials en training films. Hij werkte voor PTT Post als hoofd Public Relations en Interne Communicatie. In 1994 trad hij in dienst van KPMG waar hij verschillende staffuncties in communicatie en internationale marketing heeft gehad.

Per 1 september 2003 kwam hij in dienst bij het Koninklijk NIVRA, nu de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. Als lid van het management team was hij o.a. verantwoordelijk voor public affairs. In juni 2009 werd hij benoemd tot directeur van het NIVRA. Momenteel is hij als lid van de tweehoofdige directie van de NBA verantwoordelijk voor regelgeving, beleid en internationale zaken.

__________________________________________________________________________________

De wereld van de accountant is in transitie: voorheen het toppunt van degelijkheid en stabiliteit, nu een vak dat meerdere stormen moet doorstaan en waar steeds hogere eisen aan worden gesteld. Wij spraken met Berry Wammes, directeur van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants over de veranderingen in besluitvorming binnen de vereniging. Hij deelde met ons zijn intrigerende visie waar in woorden als vertrouwen, legitimatie en draagvlak een belangrijke rol spelen.

Op dit moment speelt er een heel scala aan thema’s bij de NBA: de kwaliteit van de controle, de werking van de ‘verklaring’, het toezicht, de besturingsmodellen van kantoren, de verhouding tot opdrachtgevers, onderwijs en opleiden, kennis delen,… De NBA heeft veel beslissingen te nemen en zet even zoveel verschillende (technologische) middelen in om de leden zo goed mogelijk in deze besluitvormingsprocessen te betrekken. Welke veranderingen in besluitvorming ziet de NBA in de laatste 10 jaar?

“Er zijn zeker veranderingen in de manier waarop besluiten tot stand komen. Formeel niet, want ook al is de wettelijke organisatie recent gewijzigd, het bestuur en de systematiek in de vereniging zijn formeel hetzelfde gebleven. Maar informeel is er wel heel veel veranderd”, aldus Berry Wammes.

7209_BerryWammes

“De wijze van besluitvorming kent veel meer ‘checks and balances’, veel meer consultatie. Er is een enorm traject van mensen informeren en betrekken voordat het besluit tot stand komt, heel veel meer dan vroeger.

Een belangrijke oorzaak daarvan hangt samen met legitimatie. Besluitvorming werkt alleen maar effectief als je de legitimatie van je leden krijgt om besluiten te nemen. Als je volledig wordt vertrouwd, dan zou je bij wijze van spreken op een autocratische wijze kunnen besturen. Maar dat vertrouwen is de laatste jaren enorm afgenomen, overal, bij veel maatschappelijke instituties. Wie vertrouwen mensen nog automatisch? Puur alleen omdat ze er zijn? Je moet elke keer je bestaansrecht bewijzen, ook al ben je een alom erkende institutie. Daar moet je permanent aan werken.”

“Wij zijn als NBA een publieke instantie. Dus moet je uitleggen waarom jij degene bent die wat mag doen en die het geld besteedt. Heel veel besluitvormingsonderwerpen zijn bovendien complexer geworden. Daardoor kom je sneller in belangenconflicten. Jonge nieuwe leden zijn ook een kritische en mondige generatie. En als accountants hebben natuurlijk al wat crisissen achter de rug die tot meer wantrouwen hebben geleid.

Onze bestuurders gaan veel het land in om met iedereen te praten. Beargumenteren, voorstellen, en uitleggen. De tijd die we kwijt zijn aan de uiteindelijke besluitvorming is nog geen tiende daarvan. Dat geldt voor álle besluitvorming, op alle fronten. Als voorbeeld geef ik de benoeming van de voorzitter. Vroeger werd de voorzitter aangewezen  via de ledenvergadering op voordracht van het bestuur, dat was een hamerstuk. Nu niet meer, leden vragen bij elke keuze om verantwoording. Wie, waarom, etc. over alles wordt eerst meegepraat.”

Wat zijn de voordelen aan deze vergaande participatie?

“Draagvlak en binding! Daar doe je het voor. Die ontstaan wanneer het besluit door grote groepen wordt gesteund. En als je het niet doet, dan zijn de nadelen aanzienlijk groter. Een voordeel van participatie is dat het leidt tot een voortdurend afstand nemen van onze eigen denkkaders en dat we steeds de eigen visie moeten bijschaven, onderbouwen, doordenken. Natuurlijk levert dat qua tijd veel spanning op, je boet in aan slagkracht, dus het moet wel zo efficiënt mogelijk. Maar als je me vraagt: ‘is het beter geworden?’ dan zeg ik: ‘ja’.”

Een ander voordeel dat Berry noemt heeft te maken met de kwaliteit van de besluiten.

“Vroeger was er meer ruimte, meer autonomie in besluitvorming. Over het vakmatige was meer overeenstemming. Commissies en wetenschappers doordachten een besluit in beslotenheid. Het besluit was goed juridisch/technisch beargumenteerd.

Nu worden zaken meer open bediscussieerd. Het vakmatige/technische aandeel in een beslissing is op papier minder geworden. Besluiten zijn nu veel meer onderhevig aan maatschappelijke invloed, er spelen meer belangen een rol. Er worden veel meer aspecten bij een besluit overwogen. Dan moet je misschien wat inboeten aan het puur technische deel, omdat alles eromheen ook meegenomen wordt. Tegelijk is daardoor een besluit wel veel meer bestendig tegen allerlei risico’s en inbreuken. Het product is op veel meer aspecten beproefd en getest dan alleen het vakmatige. Je kan het vergelijken met een auto: niet alleen de motor en de techniek van de auto bepalen hoe goed de auto rijdt, maar ook de condities van het wegdek, het weer, etc. En die nemen we nu mee in het ontwerp.”

logo NBAWat zijn valkuilen in deze besluitvorming trajecten?

“Een valkuil is dat je niet altijd zeker bent dat de groep waarmee je praat ook legitiem is. Legitimatie geldt beide kanten op. Iedereen praat mee, maar de vraag is: ‘Wil ik met jou in gesprek?’ Wij hebben een publieke taak, dus iedereen bemoeit zich ermee. Uiteindelijk besluit de ledenvergadering, maar als je mensen niet voldoende het idee geeft dat ze mee kunnen beslissen, dan loop je een risico en kunnen er bijvoorbeeld artikelen in de krant verschijnen. Aan de andere kant: je kunt ook niet iederéén mee laten praten. Het is een subtiel spel dat je moet spelen. “

Welke rol speelt de technologie bij de besluitvorming processen van de NBA?

Berry: “Alle Social Media worden ingezet: we gebruiken een bont palet aan middelen. De technologie is vooral een versneller in het proces. Heel snel kom je achter meningen, kun je opinies peilen. We gebruiken bijvoorbeeld de ja/nee techniek bij simpele beslissingen in digitale ledenvergaderingen. Een we peilen globale opinies. Dat is nodig om vervolgens in te kunnen zoomen. Alles wat helpt om de dialoog te versterken is goed, maar als je alleen technologische hulpmiddelen zou gebruiken dan zou de kwaliteit toch achteruit gaan. Je komt pas tot iets wanneer je mensen bij elkaar zet.

Ik zie niet dat technologie in essentie de aard van besluitvorming zal veranderen. Dat heeft ook weer met die legitimatie te maken: laat ik mij door de ander vertegenwoordigen? Iemand moet zich eerst bewijzen en dat gaat niet alleen via technologische communicatie. Legitimatie, elke dag verantwoorden wat je gedaan hebt. Dat doe je niet via Social Media. Je moet snappen wat die ander beweegt.”

Wat gaat de toekomst brengen voor de NBA?

“Ik voorzie een steeds grotere flexibilisering. De hele beweging van legitimatie maakt zaken steeds complexer en in de toekomst zal dat een keer omdraaien vermoed ik. Veel opinievorming vindt om ons heen plaats. Dat kan alleen maar als je je los maakt van je eigen verenigingsstructuur.

De tijd dat de vereniging een paalde arena volledig beheerste is voorbij. Samenwerking en allianties zijn nodig, je moet je scope verbreden. Misschien blijft er een kleinere harde kern over die slagvaardig is, met een heel hoogwaardige vorm van informatiemanagement. Flexibiliseren is nodig en geholpen door technologie, wordt de vereniging van de toekomst sneller en platter. Tegelijkertijd blijft er zeker behoefte aan fysiek contact. In het verenigingsleven gaat het toch om elkaar te zien en ideeën en meningen uit te wisselen. Als vereniging moet je die ontmoetingsplaats blijven.”

(De foto van Berry Wammes is gemaakt door Marja Brouwer)